4.9 C
Athens
Σάββατο, 16 Ιανουαρίου, 2021
Αρχική Φιλοσοφία Προσχεδιασμένες συμπτώσεις

Προσχεδιασμένες συμπτώσεις


Της Σάντυ Μακκού,

«Την ειμαρμένην ουδ’ αν εις εκφύγοι». Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το πεπρωμένο του. Ως πεπρωμένο ορίζεται το καθορισμένο από τη μοίρα, το προδιαγεγραμμένο, εκείνο που μόνο αυτή δύναται να καθορίσει για τον κάθε «ανυπεράσπιστο».

Το πεπρωμένο επαγρυπνεί για την πιστή τήρηση και εφαρμογή των όσων προδιεγράφησαν από τη μοίρα. Θα μπορούσαμε να το θεωρήσουμε ως επιγέννημα αυτής. Η μοίρα δεν υφίσταται χωρίς πεπρωμένο. Πρόκειται για δύο έννοιες που φαίνεται να συμπορεύονται.

Κάνοντας μία σύντομη αναδρομή στην Αρχαία Ελλάδα, βλέπουμε στον Ησίοδο τις μοίρες να κατέχουν θεϊκή υπόσταση. Ειδικότερα, η Κλωθώ ήταν αυτή που καθόριζε τη διάρκεια της ζωής των ανθρώπων «υφαίνοντας» το νήμα της ζωής. Η Λάχεση ήταν εκείνη που διένειμε τα καλά και τα κακά και τέλος, η Άτροπος που με τα μυτερά της δόντια έκοβε το νήμα της ζωής και έσπερνε απλόχερα το θάνατο. Οι μοίρες στον αρχαίο κόσμο κατέχουν μία παντοδυναμία και επεμβαίνουν απρόσμενα στις ζωές των θνητών τιμωρώντας τους είτε για δικά τους σφάλματα είτε ακόμη και για κακώς πεπραγμένα των προγόνων τους («αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα»). Εξαιτίας αυτού, παρατηρούμε αρκετά συχνά σε έργα δραματουργών της εποχής τα όποια δεινά να αποδίδονται σε αυτές.

Μία σαφώς πιο φανατική προσέγγιση επί του θέματος είναι αυτή των Στωικών φιλοσόφων. Αποτέλεσαν ένθερμους υποστηρικτές της μοιροκρατίας και μοιρολατρίας (fatalismus), πεπεισμένοι ότι τα πάντα διακινούνται από μία προκαθορισμένη αρχή, την Ειμαρμένη. Ο όρος «ειμαρμένη» είναι ετυμολογικά συγγενικός του όρου «μοίρα». Η λέξη προκύπτει από το ρήμα «μείρομαι», τύπος του οποίου στον παρακείμενο της παθητικής φωνής είναι το «είμαρμαι». Πρόκειται για την προσωποποίηση της μεγαλύτερης δύναμης που κυριαρχεί στη Φύση και κανονίζει τις ενέργειες των ανθρώπων, ενώ παράλληλα θεωρείται η κυρίαρχος των Μοιρών.

Από μια πιο σύγχρονη σκοπιά, η μοίρα αποσπάται από θρησκευτικές δοξασίες και ανούσιες λαϊκές αντιλήψεις, οι οποίες επί αιώνες ταλάνιζαν γενεές ανθρώπων. Υποστηρίζεται, μάλιστα, ότι δεν αποτελεί για κανένα ζωικό είδος εξωφυσική παρέμβαση, πόσο μάλλον στην ανθρώπινη περιπέτεια –όπου τα άτομα περιπίπτουν από την ευτυχία στη δυστυχία κ.ο.κ.– αλλά θεωρείται ως μία εκδήλωση ή ένα αποτέλεσμα των διεργασιών της ίδιας της ζωής. Το αυθαίρετο και ο υπερβατισμός της μοίρας δεν δικαιολογούνται ούτε από την ηθική, ούτε από την φιλοσοφία, δεδομένου ότι, μέχρι σήμερα, λείπουν τα ηθικά ερείσματα και οι ισχυρές λογικές αποδείξεις.

Όπως είπε και ο Νίτσε, «η μοίρα φανερώνεται κάτω από πολύ διαφορετικές μορφές, οι «θεοί» αποτελειώνουν πολλά πράγματα κόντρα στη δική μας προσδοκία κι εκείνα που περιμένουμε δεν έρχονται». Μα ο «θεός» ανοίγει το δρόμο σε απρόβλεπτα γεγονότα και είναι στην κρίση του καθενός αν θα βιαστεί να τους δώσει όνομα και να τα αποδώσει σε κάτι που δεν μπορεί να εξηγήσει ή να προσπαθήσει, αν όχι να τα μεταβάλει, τότε να μάθει να ζει με αυτά.


Σάντυ Μακκού

Γεννημένη στις 25 Αυγούστου το 2000, με καταγωγή από τη Ναύπακτο. Είναι προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, στην Κομοτηνή, με κατεύθυνση την πολιτική επιστήμη.

TA ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Η επιτυχής συναλλαγματική σταθεροποίηση της Βουλγαρίας

Του Εμμανουήλ Προκάκη, Η Βουλγαρία, όπως άλλωστε και άλλες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, ήρθε αντιμέτωπη με πολλές οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες κατά την μετάβαση...

Βοήθα, καλέ μου, μη φαγωθούμε μεταξύ μας

Της Σοφίας-Δυσσέλιας Λίτσα, Η παραπάνω φράση αποτελεί στίχο του τραγουδιού «Χίλια μύρια κύματα», του Νίκου Ξυλούρη και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως η πολυτιμότερη παράκληση...

Το μικρότερο ποίημα του κόσμου

Της Αριάδνης-Παναγιώτας Φατσή, Αναρωτηθήκατε ποτέ ποιο είναι το μικρότερο ποίημα του κόσμου; Ακόμη κι αν εσείς προσωπικά δεν έχετε αναρωτηθεί, μέχρι το 2012 υπήρχε στο World...

Η συνωμοσία του Κινάδωνα: Μία «κοινωνική επανάσταση» στην αρχαία Σπάρτη

Του Γιώργου Δαλακούρα, Το πέρασμα στον 4ο προχριστιανικό αιώνα για την πόλιν των Λακεδαιμονίων αποτελούσε αδιαμφισβήτητα μία μεταβατική εποχή. Η Σπάρτη, μετά τη νίκη της...
Σάντυ Μακκού
Γεννημένη στις 25 Αυγούστου το 2000, με καταγωγή από τη Ναύπακτο. Είναι προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, στην Κομοτηνή, με κατεύθυνση την πολιτική επιστήμη.