In Memoriam: Εμμανουήλ Μπενάκης

62

Του Γιώργου Σαλπιγγίδη,

Εμμανουήλ Μπενάκης, Έλληνας έμπορος, πολιτικός και εθνικός ευεργέτης, με πολλά οικοδομήματα τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Αλεξάνδρεια να έχουν χρηματοδοτηθεί από τον ίδιο.

Γεννήθηκε το 1843 στην Ερμούπολη της Σύρου και τελείωσε το εκεί γυμνάσιο. Έπειτα μετέβη στην Βρετανία για σπουδές πάνω στο εμπόριο. Το 1865 μετοίκησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Από αυτήν τη στιγμή θα αρχίσει μια επιτυχημένη εμπορική πορεία. Εκεί θ’ ασχοληθεί με το εμπόριο βάμβακος. Μετά από τον γάμο του με την Βιργινία Χωρέμη έγινε συνέταιρος στην οικογενειακή τους επιχείρηση επεξεργασίας και εξαγωγής βαμβακιού, που πλέον θα συμπεριλαμβάνει το όνομά του (Xωρέμης – Μπενάκης και Σία). Το ζευγάρι θα αποκτήσει πέντε παιδιά (μεταξύ αυτών ήταν η Πηνελόπη Δέλτα και ο Αντώνης Μπενάκης).

Διετέλεσε πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας την περίοδο 1901 – 1911. Επί της προεδρίας του ανοικοδομήθηκαν πολλά και σημαντικά ιδρύματα, μεταξύ αυτών το Μπενάκειο Κοινοτικό Συσσίτιο (1908), το Μπενάκειο Ορφανοτροφείο Θηλέων (1909) κ.α. Επίσης ήταν και πρώτος πρόεδρος του Ελληνικού Εμπορικού Επιμελητηρίου της Αλεξάνδρειας.

Το 1910 εκλέγεται βουλευτής με το κόμμα του Βενιζέλου. Έκτοτε εγκαθίσταται με την οικογένειά του στην Ελλάδα και αρχίζει η σταδιοδρομία του στην πολιτική σκηνή της χώρας. Έπειτα από μικρό χρονικό διάστημα από την εκλογή του ως βουλευτής, υπηρέτησε τη χώρα ως Υπουργός στις κυβερνήσεις του Βενιζέλου στους τομείς της Γεωργίας, του Εμπορίου και Βιομηχανίας και αργότερα στης Οικονομίας. Το 1914 διεκδίκησε και κέρδισε τις εκλογές του Δήμου Αθηναίων. Στα γεγονότα των Νοεμβριανών το 1916 φυλακίστηκε και το σπίτι του λεηλατήθηκε. Το 1920 μετά από την εκλογική ήττα των Φιλελευθέρων ακολούθησε τον Βενιζέλο στην Γαλλία και επιστρέφουν το 1924.

Με την επάνοδό του στην Ελλάδα ο Μπενάκης προχωρά σε μια σειρά από δημόσιες δωρεές. Έχτισε προσφυγικό νοσοκομείο βοηθώντας τους Μικρασιάτες πρόσφυγες, τη Σχολή νοσοκόμων Ερυθρού Σταυρού. Έργα του είναι επίσης η βιβλιοθήκη της Βουλής, το Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, το Μπενάκειο ορφανοτροφείο Θηλέων, το Μπενάκειο Παιδικό Άσυλο Κηφισιάς, το Ελληνοαμερικανικό Κολέγιο και άλλα πολλά. Ενίσχυσε οικονομικά την Εθνική Πινακοθήκη και την Ακαδημία Αθηνών.

Το 1927 έλαβε τον τίτλο του Εθνικού Ευεργέτη από τον τότε πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, Παύλο Κουντουριώτη.

Ο Εμμανουήλ Μπενάκης μπορεί να έφυγε από την ζωή στις 20 Ιουνίου 1929, το έργο του όμως παραμένει στον χρόνο. Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη και το μνήμα του βρίσκεται στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Μετά τον θάνατό του τα παιδιά του με επικεφαλής τον Αντώνη Μπενάκη ιδρύουν το Μουσείο Μπενάκη στην μνήμη του ίδιου και της συζύγου του.


Γιώργος Σαλπιγγίδης, Αρχισυντάκτης Ιστορίας

Γεννημένος στην Αθήνα το 1999. Φοιτητής του Τμήματος Ιστορία, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών, της Καλαμάτας. Λάτρης της Βυζαντινής και Νεότερης Ιστορίας, του αρχαίου θεάτρου, του βιβλίου και της μαγειρικής.