28.4 C
Athens
Τετάρτη, 16 Ιουνίου, 2021
Αρχική Παρατηρητήριο Αμερικανικής Πολιτικής Ευθυγραμμίζοντας την ιστορία

Ευθυγραμμίζοντας την ιστορία


Του Παναγιώτη Χριστοδούλου,

«Η ιστορία γράφεται από τους νικητές». Το -ομολογουμένως πιασάρικο- γνωμικό αυτό αποτελεί μία από τις πιο πολυχρησιμοποιημένες φράσεις του Ναπολέοντα και είναι -λίγο πολύ- γνωστή σε όλους. Με τον χαρακτηριστικό στόμφο, αλλά και ρεαλισμό, που διακατείχε τον Γάλλο στρατηγό, να συμπυκνώνεται σε λίγες μονάχα λέξεις, διαμορφώθηκε έτσι ένα ρητό, που εύστοχα απεικονίζει το πόσο ρευστή είναι στην πραγματικότητα η ανθρώπινη αντίληψη για την ιστορία. Διότι, μεταξύ άλλων, νοηματοδοτείται ότι, ακόμη και για τα πιο κοινώς ομολογούμενα και απτά γεγονότα, δεν υπάρχει αυτό που θα ονομάζαμε αντικειμενικότητα ή, κατ’ άλλη διατύπωση, ιστορική αμεροληψία. Μάλιστα, με ακόμη πιο κυνικό τρόπο, ο Ναπολέων έδωσε τη χαριστική βολή στην αντίληψη, ότι μπορεί να καταγραφεί ουδέτερα το παρελθόν, λέγοντας ότι ιστορία είναι εκείνη η εκδοχή των παρελθοντικών γεγονότων που οι άνθρωποι αποφάσισαν να συμφωνήσουν.

Οι σκέψεις αυτές αποτυπώνονται ιδιαίτερα εύγλωττα, ιδίως όσον αφορά τραγικά γεγονότα, που πολλοί θα ήθελαν να λησμονήσουν. Η άρνηση του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος και η υποβάθμισή του σε «διωγμούς» αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ακόμη πιο επίκαιρα, όμως, η αμερικανική κυβέρνηση προέβη προ λίγων ημερών σε μία κίνηση που επιβεβαιώνει τη ναπολεόντεια σοφία: ο Πρόεδρος Biden αναγνώρισε επισήμως την 24η Απριλίου 2021 τη Γενοκτονία των Αρμενίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Με αφορμή την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας και σε μία κίνηση υψηλής συμβολικής σημασίας, η δήλωση του Biden ανέφερε -για πρώτη φορά στην αμερικανική πολιτική ιστορία- ότι «θυμόμαστε σήμερα όλους όσους χάθηκαν στη Γενοκτονία των Αρμενίων, που έλαβε χώρα κατά την Οθωμανική εποχή και δεσμευόμαστε στο να αποτρέψουμε μία τέτοια τραγωδία από το να επαναληφθεί».

Η 24η Απριλίου θεωρείται η έναρξη της Αρμένικης γενοκτονίας και καθιερώθηκε ως η ημέρα μνήμης των θυμάτων της. Πηγή: Greek City Times

Το βήμα αυτό του νεοεκλεχθέντος Προέδρου αποτελεί πολιτικά, αλλά και διπλωματικά μια ιδιαίτερα τολμηρή κίνηση, την οποία οι προκάτοχοί του απέφευγαν συστηματικά. Με εξαίρεση μία σύντομη αναφορά του Ronald Reagan το 1981, η οποία δεν συνοδεύτηκε από κάποια επίσημη κρατική διακήρυξη, όλοι οι υπόλοιποι ένοικοι του Λευκού Οίκου είχαν προτιμήσει να μην διαταράξουν τις σχέσεις της χώρας τους με την Τουρκία, η οποία, ακόμη και σήμερα, απορρίπτει κατηγορηματικά τη χρήση της λέξης «γενοκτονία». Ακόμη πιο έντονη είναι η αντίθεση της πολιτικής Biden με εκείνη του προκατόχου του· μολονότι το 2019 και τα δύο νομοθετικά σώματα των Η.Π.Α. ψήφισαν με ευρύτατη διακομματική πλειοψηφία βούλευμα αναγνώρισης της Γενοκτονίας, ο Donald Trump «ψήφισε» τη στενή προσωπική του σχέση με τον Ταγίπ Ερντογάν, αρνούμενος να αποδεχθεί την απόφαση του Κογκρέσου.

Διαφαίνεται, λοιπόν, όχι μόνο η στροφή 180 μοιρών, που κάνει η νέα αμερικανική κυβέρνηση, αλλά και η υλοποίηση της δέσμευσης του Δημοκρατικού Προέδρου, ο οποίος καθιστά έτσι σαφές, ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα βρίσκονται στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής του. Διότι, πέρα από παράγοντες σχετικούς με τις εσωτερικές πιέσεις της αμερικανικής πολιτικής, στην απόφασή του αυτή λογίζεται ότι έπαιξε μείζονα ρόλο η συνεχής απομάκρυνση του τουρκικού καθεστώτος από τον δημοκρατικό χώρο. Ταυτόχρονα, το παιχνίδισμα «φιλίας» της σύγχρονης Τουρκίας με τη Ρωσία έχει εδώ και καιρό επιδεινώσει τη σχέση της πρώτης με τις Η.Π.Α.. Χαρακτηριστικό είναι δε το γεγονός, ότι το αμερικανικό κογκρέσο προχώρησε στην επιβολή κυρώσεων έναντι της Τουρκίας, όταν αυτή -αν και μέλος του ΝΑΤΟ- προέβη σε μία ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη αγορά στρατιωτικών πυραύλων από τη ρωσική κυβέρνηση.

Διαδηλωτές έξω από την πρεσβεία της Τουρκίας στην Washington μετά τις δηλώσεις Biden. Πηγή: Reuters

Φυσικά, όπως και ήταν αναμενόμενο, άμεση ήταν η αντίδραση της Άγκυρας στην πράξη του Biden. Πέρα από τα οργισμένα tweets του Υπουργού Εξωτερικών της χώρας, ο οποίος διακήρυξε ότι «η Τουρκία δεν λαμβάνει μαθήματα ιστορίας από κανένα», εκλήθη ο Αμερικανός Πρέσβης σε εξηγήσεις, με τη δυσαρέσκεια του καθεστώτος Ερντογάν να είναι έντονη. Παράλληλα, ακριβώς αντίθετη ήταν η στάση της αρμενικής κυβέρνησης, η οποία καλωσόρισε την αναγνώριση των ειδεχθών πράξεων του 1915, τονίζοντας τη σημασία της «αλήθειας και της δικαιοσύνης».

Με πράσινο οι χώρες που αναγνωρίζουν -τουλάχιστον ως ένα βαθμό- τα γεγονότα του 1915 ως «γενοκτονία». Πηγή: Wikipedia

Με το βλέμμα στραμμένο στο αύριο, υπάρχει έντονη φημολογία για την εξέλιξη των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Κάποιοι φοβούνται την ενίσχυση της υφιστάμενης στροφής της Τουρκίας, με την κίνηση του Biden να την οδηγεί ακόμη περισσότερο στην αγκαλιά της Ρωσίας. Άλλοι φαίνονται πιο καθησυχασμένοι, έχοντας υπόψιν ότι η Τουρκία έχει περισσότερο ανάγκη τις καλές σχέσεις με το ΝΑΤΟ και τις Η.Π.Α. από ότι οι Η.Π.Α. με την Τουρκία. Σε κάθε περίπτωση, είναι σίγουρο, ότι το ευνοϊκό καθεστώς, που απολάμβανε ο Τούρκος πρόεδρος επί Trump, έχει περάσει ανεπιστρεπτί και ότι, αν επιθυμεί πράγματι την ένταξη της χώρας στον λεγόμενο Δυτικό κόσμο, θα πρέπει αυτή να κερδίσει τη θέση της.


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
  • US President Joe Biden recognizes Armenian genocide, Deutsche Welle, διαθέσιμο εδώ

  • Turkey warns of ‘wound’ to relations after Biden recognizes Armenian genocide, Politico, διαθέσιμο εδώ

  • Biden becomes first US president to recognise Armenian genocide, The Guardian, διαθέσιμο εδώ


 

TA ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Οι περίοδοι της Αρχαίας Ιστορίας (Μέρος Α΄): Η ιστορία της αρχαίας Ελλάδας

Του Κωνσταντίνου Πίχλιαβα, Στα δύο τελευταία μου άρθρα, έκρινα σκόπιμο να αναφερθώ στην περιοδολόγηση με την οποία οι ιστορικοί «τεμαχίζουμε» την ιστορία της Αρχαιότητας σε...

Το φαινόμενο «Γιάννης Σαρακατσάνης» στο Ελληνικό YouTube

Της Μαρίας Τάκη,  Μπορείτε να σκεφτείτε πώς τα μπισκότα με ταχίνι συνδέονται άμεσα με τις ψεύτικες αξίες των (κατά βάση) δυτικών κοινωνιών; Ή γιατί το...

Λίβανος: Μία κοινωνία σε αδιέξοδο χωρίς οικονομική ανάπτυξη

Της Χριστίνας Πάτερου, Ο Λίβανος είναι κράτος της Δυτικής Ασίας και ανήκει στα μικρότερα σε έκταση κράτη του κόσμου. Αριθμεί περί τους 7.000.000 κατοίκους σύμφωνα...

Going back to normal life

By Marilena Kagkaraki, It has been a year and a half since the World Health Organization declared the COVID-19 a pandemic and the whole world...
Παναγιώτης Χριστοδούλου
Γεννήθηκε στο Βόλο το 1998. Είναι τελειόφοιτος φοιτητής του τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σύνθημα του είναι ότι το μόνο που μας χωρίζει από τα όνειρα μας είναι η θέληση να τα υλοποιήσουμε. Λατρεύει τα ταξίδια, να ανακαλύπτει νέα μέρη και να περιτριγυρίζεται από ανθρώπους με διαφορετικές καταβολές. Παρακολουθώντας με έντονο ενδιαφέρον την επικαιρότητα, θέλησε να ασχοληθεί με την αρθρογραφία, ώστε να λάβει μέρος στον σχολιασμό των διεθνών εξελίξεων.