17.3 C
Athens
Τετάρτη, 12 Μαΐου, 2021
Αρχική Πολιτισμός Τέχνη+ Διασχίζοντας τη «θύελλα» του Oskar Kokoschka

Διασχίζοντας τη «θύελλα» του Oskar Kokoschka


Της Εύας Μόσχου,

«Ποτέ δεν θα γίνει δυνατή η πλήρης περιγραφή της συνείδησης των οραμάτων και ο περιορισμός της ιστορίας τους, επειδή αυτά είναι η ίδια η ζωή… Το βασικό χαρακτηριστικό της ζωής είναι η συνείδηση του οράματος».

Oskar Kokoschka

Κάτω από αυτές τις σκέψεις έζησε και φιλοτέχνησε ο ανεξάρτητος του Εξπρεσιονισμού, Oskar Kokoschka (Όσκαρ Κοκόσκα, 1886-1980). Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τέχνης, που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Απριλίου, αξίζει να δοθεί «φωνή» σε έναν καλλιτέχνη με μια βαθιά και ευαίσθητη καλλιτεχνική χροιά, με ένα έντονο ταπεραμέντο, αλλά και με ένα ταλέντο αδιαμφισβήτητο. Αυστριακής καταγωγής, προερχόμενος από πατέρα χρυσοχόο, έστρεψε γρήγορα το ακαδημαϊκό ενδιαφέρον του στις Τέχνες. Μάλιστα, κατόρθωσε να αποκτήσει και μια υποτροφία για τη Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών, όπου και φοίτησε. Η συνέχεια τού επεφύλασσε μια πολύ σημαντική γνωριμία με τον Klimt. Τον θαύμαζε και η γνωριμία τους είναι το σημείο, από όπου ξεκινά να γίνεται αναγνωρίσιμος. Στα επόμενα χρόνια, γίνεται ιδιαίτερα αγαπητός για τα πορτρέτα του, ιδωμένα από ψυχολογική σκοπιά, σαν απότοκα της λατρείας του στον Freud. Την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τραυματίστηκε, αλλά δεν σταμάτησε να ζωγραφίζει. Ο Kokoschka υπηρέτησε και στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Δρέσδης, αλλά ίδρυσε και τη δική του «Σχολή της Όρασης», τη δεκαετία του 1950.

Oskar Kokoschka/Πηγή εικόνας: National Portrait Gallery 

Πέραν των εικαστικών, ασχολήθηκε και με τη συγγραφή, υπογράφοντας το εξπρεσιονιστικό δράμα Ο Δολοφόνος, ελπίδα των γυναικών. Σε αυτό το μονόπρακτο, διαφαίνεται η πάλη μεταξύ των δύο φύλων. Ακριβώς αυτή την πάλη τη βίωσε και στον έρωτα, όταν ήρθε σε επαφή με την Alma Mahler (Άλμα Μάλερ, 1879-1964), το 1912. Η ερωτική τους σχέση ήταν κάτι περισσότερο από θυελλώδης. Με περίσσεια ευκολία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εμμονική. Το αποκορύφωμά της δίνει με το έργο «Η νύφη του ανέμου» ή αλλιώς «Η θύελλα». Όπως λέει ο ίδιος: «Ζωγράφισα τη θύελλα από μνήμης, όταν όλα μεταξύ μας είχαν τελειώσει. Δεν μου αρέσει να ξαναγυρίζω σε εκείνη την εποχή…».

Oskar Kokoschka, Bride of the wind, λεπτομέρεια/Πηγή εικόνας: Kunstmuseum Basel

Το έργο, ολοκληρωμένο το 1914, απεικονίζει ένα νεαρό ζευγάρι, αγκαλιασμένο και «χαμένο» στα χρώματα. Ο Kokoschka αποτυπώνει τον εαυτό του ως εντέχνως σκεπτικό, με ορθάνοιχτα μάτια, για να δηλώσει την έκρυθμη ψυχική του κατάσταση. Η γυναίκα γέρνει στο στήθος του, αλλά εκείνος μοιάζει παγωμένος και παραδομένος σε μια πληθώρα συναισθημάτων, ανίκανος να αναμετρηθεί μαζί τους. Ολόκληρος ο πίνακας αποτελεί έναν χρωματικό πόλεμο, μια δίνη. Πινελιές, που θυμίζουν στρόβιλο, σχηματίζουν ένα απόκοσμο τοπίο. Το μπλε και το πράσινο, που κυριαρχούν, επιφορτίζουν συναισθηματικά τον θεατή, δημιουργώντας μια ανησυχία. Ο Kokoschka κατάφερε να δώσει δύο αγαλμάτινες και συνάμα απροσδιόριστες μορφές, μέσα σε μια φλογοβόλα αντίληψη του χώρου. Επιχείρησε να διεισδύσει στο «εσωτερικό», συλλαμβάνοντας έτσι τη συναισθηματική και πνευματική ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Hermine Moos, η κατασκευάστρια της κούκλας/Πηγή εικόνας: Lifo.gr

Η συναισθηματική εμπειρία με την Alma Mahler έληξε άδοξα. Η τριετής σχέση τους δεν ήταν αρκετή, για να πείσει την Alma να τον παντρευτεί, ενώ, σε συνδυασμό με τον αλλόκοτο χαρακτήρα του, την έκαναν να απομακρυνθεί, μετά από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Ο τερματισμός της κύησης ήταν και ο τερματισμός της σχέσης με τον Kokoschka. Η ιστορία τους, όμως, δεν σταματά εκεί. «Η νύφη του ανέμου» δεν ήταν ικανή να στρέψει τον Kokoschka μακριά από την Alma, που την αναζητούσε με μανία. Έτσι, αποφάσισε να παραγγείλει ένα ξύλινο ομοίωμά της, άκρως αδέξιο από καλλιτεχνικής πλευράς. Ζήτησε, μάλιστα, να είναι φυσικών διαστάσεων και να αποτυπώνει κάθε φυσιογνωμική λεπτομέρεια. Το οριστικό τέλος σε αυτή την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά δόθηκε από τον ίδιο αρκετά χρόνια αργότερα, καθώς είχαν μεσολαβήσει ο τραυματισμός του και η είδηση του γάμου της Alma. Το 1919, σε ένα ξέφρενο πάρτι στη Δρέσδη, αποχωρίστηκε οριστικά την Alma ή έστω το ομοίωμά της, καταστρέφοντάς το, και μαζί με αυτό τον ψυχαναγκασμό, που τον κρατούσε έρμαιο μιας ουτοπικής κατάστασης. Όπως θα έλεγε και ο ίδιος, αν ζούσε, η σχέση του με την Alma, μάλλον, ήταν για αυτόν μια «τρικυμία εν κρανίω».


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
  • Bride of the Wind by Oskar Kokoschka: History, Analysis and Facts, archive.com, διαθέσιμο εδώ
  • J. P. Hodin, Style and Personality: “A Graphological Portrait of Oscar Kokoschka, Τhe Journal of Aesthetics and Art Criticism, Vol. 6, No. 3 (Mar., 1948), pp. 209-211+213-215+217-225
  • Oskar Kokoschka, The Bride of the Wind, artsy.net, διαθέσιμο εδώ

TA ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Σιγκαπούρη: Το καλύτερο μέρος να ζει κανείς εν καιρώ πανδημίας

Της Ελπίδας Καλαμαράκη, Μετά από 5 μήνες κυριαρχίας της Νέας Ζηλανδίας, η Σιγκαπούρη κατάφερε να την εκθρονίσει, καθιστώντας τον εαυτό της ως τη καλύτερη χώρα...

Η έννοια της «κατάπεισης σε αυτοκτονία» του άρθρου 301 ΠΚ

Της Καίτης Καππάτου, Με αφετηρία τον μη αξιόποινο και ποινικά αδιάφορο χαρακτήρα της αυτοκτονίας και της απόπειρας αυτής, το έγκλημα του άρθρου 301 ΠΚ παρουσιάζει...

An anthem to flowers by Makoto Azuma!

By Panagiota Katsaveli, Spring and summer are two seasons associated with bright colors, warm weather and of course lots of flowers! During spring the Earth...

Η ναυμαχία της Ιτέας: Η αψιμαχία-πρόδρομος για την καταστροφή του τουρκικού στόλου στο Ναβαρίνο

Του Κωνσταντίνου Δήμου, Λίγο πριν ξεσπάσουν τα γεγονότα της ναυμαχίας του Ναβαρίνου στις 20 Οκτωβρίου 1827, περίπου ένα μήνα πριν είχε προηγηθεί μια ναυτική συμπλοκή...
Εύα Μόσχου
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1997. Σπούδασε στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με ειδίκευση στην Αρχαιολογία και την Ιστορία της Τέχνης. Το 2019 πραγματοποίησε την πρακτική της άσκηση στο Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά, στο Κολωνάκι. Συμμετέχει ενεργά σε σεμινάρια σχετικά με την Τέχνη και τη Μουσειολογία, ενώ επόμενος στόχος της είναι ένα μεταπτυχιακό στον τομέα του Πολιτισμού.