19.1 C
Athens
Τρίτη, 13 Απριλίου, 2021
Αρχική Πολιτισμός Τέχνη+ Μουσειολόγοι vs Αρχαιολόγοι: Ποιοι πρέπει να δημιουργούν τα μουσεία;

Μουσειολόγοι vs Αρχαιολόγοι: Ποιοι πρέπει να δημιουργούν τα μουσεία;


Της Θεώνης-Μαρίας Σιμιτζή,

Τα τελευταία χρόνια, ο κλάδος της μουσειολογίας έχει αναπτυχθεί αρκετά σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ στον ελλαδικό χώρο κάνει ακόμα τα πρώτα του βήματα. Από τη στιγμή, λοιπόν, που αναπτύχθηκε αυτός ο κλάδος, είναι έντονο το δίλημμα, εάν τα μουσεία πρέπει να φτιάχνονται από μουσειολόγους ή από αρχαιολόγους. Και οι δύο πλευρές έχουν επιχειρήματα για τη δικαιοδοσία τους πάνω στο ζήτημα διαμόρφωσης ενός μουσείου. Να σημειωθεί πως το συγκεκριμένο άρθρο αναφέρεται στα αρχαιολογικά μουσεία μόνο.

Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης/Πηγή εικόνας: https://dimosio.gr/ 

Από τη μια πλευρά, οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν, πως είναι οι μόνοι που έχουν λόγο πάνω στα θέματα που αφορούν τα ευρήματά τους, καθώς οι ίδιοι γνωρίζουν παραπάνω πληροφορίες για τα εν δυνάμει εκθέματα και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να συντηρηθούν και να εκτεθούν, έτσι ώστε να ενισχυθεί η ταυτότητά τους. Ακόμη, σε πολλές περιπτώσεις, οι αρχαιολόγοι χρησιμοποιούν ως επιχείρημα την ιδιότητά τους, αφού στα μικρά επαρχιακά μουσεία συνήθως οι ίδιοι οι αρχαιολόγοι, που έχουν φέρει στο φως τα ευρήματα, είναι αυτοί που διαμορφώνουν τα μουσεία από την αρχή. Σύμφωνα με εκείνους, το μουσείο αποτελεί χώρο μόρφωσης και μελέτης, γεγονός που καθιστά όλη την προσέγγιση καθαρά γνωστική. Στην ουσία, απευθύνεται μόνο στο μορφωμένο και ενδιαφερόμενο κοινό. Παρ’ όλα αυτά, οι αρχαιολόγοι είναι αυτοί που έφτιαχναν τα μουσεία εδώ και δεκαετίες, επομένως η ενόχλησή τους για την παρέμβαση του νέου κλάδου των μουσειολόγων είναι κατά μία έννοια δικαιολογημένη. Εάν σκεφτούμε πως τα μεγαλύτερα μουσεία -στην Ελλάδα κυρίως- τα έχουν επιμεληθεί ως επί το πλείστον αρχαιολόγοι, διαπιστώνουμε πως δεν έχουν κάνει πολλή κακή δουλειά, ακόμη κι αν βλέπουμε πολλά ελαττώματα.

Χάλκινο άγαλμα Δία ή Ποσειδώνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα/Πηγή εικόνας: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Από την άλλη, από τη μεριά των μουσειολόγων δηλαδή, τα παραδοσιακά μουσεία έχουν αρκετές ελλείψεις, τις οποίες έχουν αντιμετωπίσει οι μουσειολόγοι, εισάγοντας την έννοια του «νέου μουσείου». Το νέο μουσείο έχει ως σκοπό την προσέλκυση όλων των ανθρώπων και να εγείρει το ενδιαφέρον ακόμα και αυτών με σχετικά χαμηλό πολιτισμικό υπόβαθρο, ώστε να θέλουν να επισκεφθούν κάποιο μουσείο. Κατά τη γνώμη τους, το μουσείο πρέπει να πληροί κάποιες συγκεκριμένες προϋποθέσεις, για να θεωρείται σωστά διαμορφωμένο. Στα νέα μουσεία βλέπουμε πως η προσέγγιση των εκθεμάτων έχει διαφορετική οπτική από εκείνη των αρχαιολόγων, που αφορά μόνο την ιστορική-αρχαιολογική σημασία του κάθε αντικειμένου. Η πληροφορία πρέπει να είναι κατανοητή για όλους, όπως και το ίδιο το μουσείο πρέπει να είναι ανοιχτό και διαθέσιμο σε όλους. Θέματα, όπως η προσβασιμότητα, η ύπαρξη στάσεων ξεκούρασης, W.C, gift shop, καφέ-εστιατορίου, είναι λίγα από τα οποία οι μουσειολόγοι θεωρούν σπουδαίες παραλείψεις στα παραδοσιακά μουσεία. Ακόμα, σύμφωνα με τους τελευταίους, το μουσείο θα πρέπει να επιτελεί πολιτιστικό και κοινωνικό όφελος, με τη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων και κοινωνικών προγραμμάτων ελκυστικών προς όλα τα κοινωνικά στρώματα. Το νέο μουσείο, ουσιαστικά, βασίζεται στους επισκέπτες του και το πώς θα κάνει πιο βολική και ευχάριστη την επίσκεψή τους, σε αντίθεση με το παραδοσιακό μουσείο, που επικεντρώνεται στα αντικείμενα-εκθέματα.

Κλείνοντας, είναι αναγκαίο να αναφερθεί, ότι καμία από τις ειδικότητες θα πρέπει να εκτοπιστεί από τα μουσεία. Αντίθετα, η δημιουργία και η διαμόρφωσή τους είναι σωστό να γίνεται με τη συμβολή όλων των άμεσα εμπλεκομένων ειδικοτήτων (π.χ. αρχαιολόγοι, μουσειολόγοι, συντηρητές κ.α.). Η στροφή της προσοχής στον επισκέπτη και την ποιότητα της επίσκεψής του είναι σωστή, όμως αυτό δεν σημαίνει πως η σημασία και η αξία των εκθεμάτων πρέπει να υποβαθμιστεί. Η χρυσή τομή είναι να επέλθει μια ισορροπία ανάμεσά τους και η λειτουργία του μουσείου να είναι ωφέλιμη για όλους. Άλλωστε, αυτός είναι και ο μόνος σκοπός του, η προσφορά στον πολιτισμό και την κοινωνία.


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ
  • Μπούνια, Αλ., Στα Παρασκήνια του Μουσείου, Αθήνα 2014

TA ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Τα προσφυγικά ρεύματα στην Ελλάδα κατά την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα και η αποκατάστασή τους

Της Τζένης Βέργη, Με το προσωνύμιο ως «Χώρα υποδοχής προσφύγων» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η Ελλάδα του 19ου και 20ου αιώνα. Τόσο οι πολεμικές συγκρούσεις,...

Europa Conference League: Στον δρόμο για τα Τίρανα 

Της Ελευθερίας Κωνστάντιου,  Η Άνοιξη μπήκε, η κανονική διάρκεια της Super League 1 τελείωσε και τα play off βρίσκονται ήδη στην 3η τους αγωνιστική. Μια...

«Αγγίζοντας» το αλφάβητο Braille

Της Κωνσταντίνας Αυγερινού, Η επικοινωνία αποτελεί ένα αναπόσπαστο κομμάτι ολόκληρης της ύπαρξης του ανθρώπινου είδους και διακρίνεται σε λεκτική και μη λεκτική. Κατά τον Πετρόφσκι,...

Τέχνη ή μη τέχνη;

Της Φαίης Φωτιάδου, Είναι τέχνη αυτό; Είναι πολλές οι φορές που κάποιος πιάνει τον εαυτό του να αναρωτιέται, αν κάτι μπορεί να θεωρηθεί τέχνη ή όχι....
Θεώνη Μαρία Σιμιτζή
Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα και είναι τεταρτοετής φοιτήτρια Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών αγαθών. Ασχολείται από τα σχολικά χρόνια με την ανάγνωση βιβλίων, τον εθελοντισμό και συμμετέχει σε δημιουργικά προγράμματα.