13.6 C
Athens
Παρασκευή, 5 Μαρτίου, 2021
Αρχική Κοινωνία Life Όταν ο ύπνος γίνεται εφιάλτης: Insomnia

Όταν ο ύπνος γίνεται εφιάλτης: Insomnia


Της Ελένης Σακκά,

Η αϋπνία (insomnia < in + somnus, στα λατινικά «ύπνος» , 17ος αιώνας) αποτελεί την πιο διαδεδομένη διαταραχή ύπνου στις Ηνωμένες Πολιτείες, με το 1/3 του πληθυσμού να εμφανίζει συμπτώματα σύμφωνα με το International Classification of Sleep Disorders (3η έκδοση). Στις περισσότερες περιπτώσεις για να φανεί εάν κάποιος πάσχει από αϋπνία θα πρέπει είτε να δυσκολεύεται να αποκοιμηθεί και ύστερα να διατηρήσει τον ύπνο του, δηλαδή αυτός να διακόπτεται συχνά και για μεγάλα χρονικά διαστήματα ενδεχομένως ή η ποιότητα του να είναι κακή, παρόλο που οι συνθήκες φαίνονται ιδανικές (σκοτεινό μέρος, καλή θερμοκρασία κ.λπ.). Επίσης, η διαταραχή σχετίζεται με την αύξηση της διάρκειας της REM φάσης του ύπνου, της κατάστασης, δηλαδή, στην οποία τα μάτια του ατόμου (σε ανθρώπους και κάποια ακόμη θηλαστικά) κινούνται ακανόνιστα μέχρι ο ύπνος να γίνει βαθύς. Γενικά, εάν τα συμπτώματα διαρκούν για περισσότερο από 3 μήνες, τότε κάνουμε λόγο για χρόνια αϋπνία.

Πηγή εικόνας: BBC.com

Σύμφωνα με το συνέδριο “State-of-the-science”, το οποίο διεξήχθη τον Ιούνιο του 2005, σε μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν συμπτώματα βρίσκονται οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι.

H αϋπνία, εξάλλου, φαίνεται να είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην αρχή της έμμηνου ρύσεως, αλλά και της εμμηνόπαυσης. Όσον αφορά τους ηλικιωμένους, η αιτία δεν είναι πλήρως καθορισμένη, όμως εικάζεται πως ο αυξημένος κίνδυνος οφείλεται στο ότι με την πάροδο του χρόνου το σύστημα ελέγχου του ύπνου υπολειτουργεί. Παράλληλα, άλλοι παράγοντες όπως υποκείμενα νοσήματα και ιδιαίτερα ψυχικές διαταραχές, η βραδινή εργασία ή τα εναλλασσόμενα ωράρια, μπορούν εάν υπάρχει προδιάθεση για αϋπνία, να την προκαλέσουν. Συχνή είναι, επίσης, η insomnia σε πρώην καρκινοπαθείς. Συγκεκριμένα, σε πείραμα, το οποίο διεξήχθη ανάμεσα σε 160 άτομα, τα οποία έχουν θεραπευτεί, το 77% θεωρεί πως η αϋπνία τους μετά τη θεραπεία οφείλεται στην διάθεση τους.

Περίπου το 40% των ασθενών με αϋπνία πάσχουν από κάποια ψυχική διαταραχή. Έτσι, πολλές φορές ο κακός ύπνος αποτελεί σύμπτωμα που συμβάλλει στη διάγνωση κάποιας καταθλιπτικής, αλλά και αγχώδους διαταραχής. Για πολλά χρόνια θεωρούταν πως αυτός απορρέει από την ψυχική διαταραχή, μέχρι που φάνηκε πως, εφόσον η αϋπνία μπορεί να διαρκεί για πολλά χρόνια, μπορεί και να προηγείται. Είναι ικανή γενικά να αντιπροσωπεύει τον σοβαρό κίνδυνο για την ανάπτυξη μιας δεύτερης διαταραχής. Έχει, επίσης, δειχθεί σε ευρωπαϊκή έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 14.915 άτομα, πως οι ασθενείς οι οποίοι έπασχαν από insomnia και κατάθλιψη, όταν κατάφερναν να βελτιώσουν την ποιότητα ύπνου τους, η αντικαταθλιπτική τους θεραπεία απέδιδε ακόμη περισσότερο. Όταν, από την άλλη, η insomnia επιμένει, ίσως ο ασθενής να υποτροπιάσει πιο σύντομα. Συγκεκριμένα πάντως για την κατάθλιψη, συσχετίζεται με την insomnia, εφόσον μάλλον βασίζονται σε κοινό μηχανισμό, ο οποίος ρυθμίζει τον ύπνο και τα συναισθήματα και έτσι, καθιστά το άτομο επιρρεπές και στις 2 καταστάσεις.

Εκτός, όμως, από τις επιπτώσεις της αϋπνίας στην ψυχική υγεία, το 75-90% των χρόνια άυπνων ατόμων εμφανίζει επίσης αυξημένο κίνδυνο για καταστάσεις και διαταραχές, όπως η δύσπνοια, η ασθένεια της γαστροϊσοφαγικής παλινδρόμησης, ο πόνος και αρκετές νευροεκφυλιστικές διαταραχές. Τα μικρά παιδιά πάντως είναι εκείνα τα οποία κινδυνεύουν περισσότερο από την insomnia, εφόσον ο επαρκής ύπνος είναι απαραίτητος για την σωστή ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Πηγή εικόνας: sciencemag.org

Όσο μειώνεται η ποιότητα του ύπνου, μειώνεται και η ποιότητα της ζωής γενικά και έτσι, η καθημερινότητα γίνεται ακόμη πιο δύσκολη και κουραστική, ενώ, επίσης, αυξάνεται ο κίνδυνος για ατυχήματα με τους άυπνους ανθρώπους να έχουν από 2.5 έως 4.5 φορές περισσότερες πιθανότητες για κάποιο ατύχημα. Στη Γαλλία, σε δείγμα 8.625 ατόμων (Leger et al.), το 8% των ατόμων που έπασχαν από αϋπνία και το 1% όσων δεν έπασχαν, είχαν ένα εργατικό ατύχημα τους τελευταίους 12 μήνες. Η παραγωγικότητα του ατόμου στην εργασία, επίσης, διακυβεύεται, εφόσον μειώνεται η συγκέντρωση. Εμφανίζονται, επίσης, στους άυπνους υψηλότερα ποσοστά απουσίας, λόγω θεμάτων υγείας (Kuppermann et al.). Σε έρευνα ανάμεσα σε 1,962 εργαζόμενους (Simon, Vonkorff et al.), οι άνθρωποι που έπασχαν από insomnia περνούσαν σε ρεπό τις διπλάσιες μέρες στο κρεβάτι από τους υπόλοιπους.

Για τη σωστή διαχείριση της κατάστασης είναι απαραίτητη η αναγνώριση της σημασίας του ύπνου, ο συχνός έλεγχος της ποιότητας και της ποσότητάς του από οικογενειακούς ιατρούς και ψυχολόγους. Η μελέτη ύπνου, όπου είναι απαραίτητη, κατά την οποία καταγράφονται τα εγκεφαλικά κύματα, τα επίπεδα του οξυγόνου, η αναπνοή και οι χτύποι της καρδιάς, η κίνηση των ματιών και του σώματος κατά τη διάρκεια του ύπνου, αποτελεί μία πολύ εξελιγμένη και ευαίσθητη διαγνωστική μέθοδο.

Όσον αφορά τη θεραπεία, θα πρέπει αρχικά να αναγνωριστούν οι πρόωρες ή μη ψυχικές διαταραχές, όπου υπάρχουν, ώστε να αντιμετωπιστούν αρχικά αυτές. Τα υπνωτικά χάπια, τα οποία έχουν γίνει αποδεκτά, βοηθούν κυρίως σε περιστασιακά επεισόδια αϋπνίας, ενώ πιο συχνά για την χρόνια αϋπνία χορηγούνται κυρίως ηρεμιστικά αντικαταθλιπτικά χάπια. Ο ρόλος τους αναμένεται να καθοριστεί μέσα στα επόμενα χρόνια ακόμη περισσότερο μέσω της συνεχούς έρευνας. Πάντως, παράλληλα χρησιμοποιούνται ευρέως διάφορες μη-φαρμακευτικές θεραπείες, οι οποίες, όπως φαίνεται, βελτιώνουν σε βάθος χρόνου την ποιότητα του ύπνου.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  • Himelfarb M, Shatkin JP. Pediatric Insomnia. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am. 2021 Jan;30(1):117-129. doi: 10.1016/j.chc.2020.08.004. Epub 2020 Oct 27. PMID: 33223056.
  • Kaur H, Spurling BC, Bollu PC. Chronic Insomnia. 2020 Nov 19. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan–. PMID: 30252392.
  • Blumberg MS, Lesku JA, Libourel PA, Schmidt MH, Rattenborg NC. What Is REM Sleep? Curr Biol. 2020 Jan 6;30(1):R38-R49. doi: 10.1016/j.cub.2019.11.045. PMID: 31910377; PMCID: PMC6986372
  • Shaffer KM, Applebaum AJ, DuHamel KN, Garland SN, Gehrman P, Mao JJ. Cancer Survivors’ Beliefs About the Causes of Their Insomnia: Associations of Causal Attributions With Survivor Characteristics. Behav Sleep Med. 2020 Mar-Apr;18(2):177-189. doi: 10.1080/15402002.2018.1546708. Epub 2018 Nov 26. PMID: 30475651; PMCID: PMC6535375.
  • Saddichha, Sahoo. “Diagnosis and treatment of chronic insomnia.” Annals of Indian Academy of Neurology vol. 13,2 (2010): 94-102. doi:10.4103/0972-2327.64628
  • Sateia MJ, Nowell PD. Insomnia. Lancet. 2004 Nov 27-Dec 3;364(9449):1959-73. doi: 10.1016/S0140-6736(04)17480-1. PMID: 15567013.
  • Richter K, Kellner S, Miloseva L, Frohnhofen H. Therapie der Insomnie im höheren Lebensalter [Treatment of insomnia in old age]. Z Gerontol Geriatr. 2020 Mar;53(2):105-111. German. doi: 10.1007/s00391-019-01684-3. Epub 2020 Jan 21. PMID: 31965284.
  • Riemann D, Krone LB, Wulff K, Nissen C. Sleep, insomnia, and depression. Neuropsychopharmacology. 2020 Jan;45(1):74-89. doi: 10.1038/s41386-019-0411-y. Epub 2019 May 9. PMID: 31071719; PMCID: PMC6879516
  • Feriante J, Araujo JF. Physiology, REM Sleep. 2020 Apr 12. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan–. PMID: 30285349.

 

TA ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Οι ευεργετικές ιδιότητες του θεάτρου στην κοινωνία

Της Μαριτίνας Γκίνη, Σε μια εποχή που το θέατρο βάλλεται λόγω της πανδημίας, σε μια εποχή που σύσσωμος ο πληθυσμός της χώρας παρακολουθεί τις συνεχώς...

Fe-Memorance: Άννα Αχμάτοβα

Της Καλλιόπης Τσιπλαντώνη, Η Άννα Αντρέγιεβνα Γκόρενκο ή αλλιώς Άννα Αχμάτοβα γεννήθηκε στις 23 Ιουνίου 1889 στο Μπολσόι Φοντάν, κοντά στην Οδησσό. Ήταν Ρωσίδα ποιήτρια,...

Οι γυναικοκτονίες στην Αργεντινή και το κίνημα ‘‘Ni Una Menos’’

Του Νικόλαου Τσελέντη, Ένα χρόνιο και συνάμα ακανθώδες ζήτημα του διεθνούς στερεώματος είναι η καταπάτηση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο άκουσμα της φράσης «καταπάτηση ανθρωπίνων...

Συνθήκη για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων: Η νομική καινοτομία τίθεται σε ισχύ

Της Κωνσταντίνας Οικονόμου, Η πρώτη Συνθήκη για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων αποτελεί πλέον οργανικό κομμάτι του συστήματος του διεθνούς δικαίου. Το θριαμβευτικό κείμενο απέκτησε...
Ελένη Σακκά
Γεννήθηκε στην Πάτρα το 2000 και σπουδάζει στο τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης στην Αλεξανδρούπολη. Ενδιαφέρεται βαθύτατα για το αντικείμενο σπουδών της και συχνά συμμετέχει σε δράσεις που το αφορούν. Λατρεύει το ραδιόφωνο, ενώ στον ελεύθερό της χρόνο διαβάζει ποίηση και ζωγραφίζει.