12 C
Athens
Τρίτη, 1 Δεκεμβρίου, 2020
Αρχική Ιστορία Περίοδος Edo: Ζωή και θάνατος σε μία κοινωνία υπό πίεση

Περίοδος Edo: Ζωή και θάνατος σε μία κοινωνία υπό πίεση


Του Παναγιώτη Στέφου,

Η τάξη που έφερε στην Ιαπωνία το σύστημα των Tokugawa έμεινε αναλλοίωτη για παραπάνω από δύο αιώνες. Όμως, η μονολιθική φύση των πολιτικών ιδρυμάτων και των τιμητικών αποδόσεων στις οποίες βασιζόταν ο διαμοιρασμός του Ιαπωνικού πληθυσμού σε πέντε κάστες, στηριζόταν σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό-οικονομικό υπόβαθρο. Η οικονομική και δημογραφική ανάπτυξη που σημειώθηκε, επηρέασε πρωτίστως την κάστα των αγροτών, η οποία αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της προ-βιομηχανικής ιαπωνικής κοινωνίας, κι αποτελούσε το 85% του πληθυσμού.

Παλαιότερα αφηγήματα δημιουργούσαν την εντύπωση μιας ταχύτατης αύξησης του πληθυσμού εντός αυτών των 200 χρόνων, οι επισιτιστικές ανάγκες του οποίου, ωστόσο, δεν μπορούσαν να καλυφθούν από την αγροτική παραγωγή, οδηγώντας σε λιμούς που γύμνωσαν την επαρχία και τις μικρότερες πόλεις από τους κατοίκους τους. Τα δεδομένα που αποκομίστηκαν από πιο πρόσφατες έρευνες αποδίδουν μία πιο σύνθετη εικόνα: ο πληθυσμός (περίπου 12 εκατομμύρια το 1600) μεγάλωσε σταδιακά κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, χάρη σε φοροαπαλλαγές που απέδιδαν οι άρχοντες, και στην υιοθέτηση του μοντέλου της πυρηνικής οικογένειας από την πλευρά των αγροτών, κάτι που ευνοούσε τη δημογραφική ανάπτυξη. Σταδιακά, ωστόσο, οι σιτοδείες που προκλήθηκαν χάρη σε φυσικές καταστροφές, περιόρισαν την τάση αυτή.

Κοινωνικοί παράγοντες περαιτέρω επηρέασαν τη σχετική σταθεροποίηση της πληθυσμιακής εξάπλωσης: οι γάμοι τελούνταν σε μεγαλύτερες ηλικίες, μειώνοντας τα χρόνια στα οποία μπορούσε να συμβεί η τεκνοποίηση. Οι λιμοί δημιουργούσαν περαιτέρω εντάσεις, με αποτέλεσμα οι αγρότες να οδηγούνται σε πρακτικές όπως την έκτρωση, και σε εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις, στη βρεφοκτονία. Οι πρακτικές αυτές αποθαρρύνονταν από τους άρχοντες, καθώς θεωρούνταν ρυθμιστές της ηθικής τάξης που επικρατούσε στο φέουδο τους.

Ζωγραφιά που αποδίδει την απελπισία των ανθρώπων κατά τη σιτοδεία του 1780-83. Ο φόβος και η ένδεια εκείνων των χρόνων εισχώρησε στην ιαπωνική συλλογική μνήμη με τη μορφή ιστοριών τρόμου

Η αδυναμία των αρχόντων να διευθετήσουν τα προβλήματα των αγροτών οδήγησε σε κοινωνικές εντάσεις και, όλο και συχνότερα, σε διαδηλώσεις και εξεγέρσεις. Μία κοινή μορφή αντίδρασης απέναντι στις οικονομικές κακουχίες ήταν η μαζική εκκένωση μιας επαρχίας από την πλευρά των αγροτών, πράγμα που οι ευγενείς ήταν συχνά αδύναμοι να σταματήσουν. Σταδιακά, όμως, η χειροτέρευση των συνθηκών στην ύπαιθρο οδήγησε σε όλο και πιο βίαιες δράσεις εκ μέρους των χωρικών. Στην αρχή του 19ου αιώνα, τέτοιες ενέργειες αποτελούσαν το 43% των μορφών εκδήλωσης της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Τα παραπάνω φαινόμενα, ωστόσο, δεν έπληξαν το σύνολο της χώρας, γι’ αυτό και λέγεται πως οι Tokugawa εγκαινίασαν μία περίοδο στασιμότητας, αλλά και ζωτικότητας. Και αυτή η ζωτικότητα βρήκε την έκφρασή της στα χωριά όπου αναπτύχθηκε μία καινούρια ελίτ της επαρχίας, η οποία ήκμασε χάρη στην ανάπτυξη εξειδικευμένων βιοτεχνικών δραστηριοτήτων, όπως η παραγωγή προϊόντων από πορσελάνη, κεραμικών, χαρτιού και βαφών. Επρόκειτο όχι για μια «βιομηχανική επανάσταση», αλλά για μια «επανάσταση στην εργατικότητα». Η επιτυχία αυτής της νέας τάξης οδήγησε στη δημιουργία κοινοτικών εργοστασίων που παρήγαγαν τα προαναφερθέντα προϊόντα, γεγονός που επηρεάζει την ιαπωνική κοινωνική και οικονομική ζωή ως και σήμερα.

H ζωή στις πόλεις, επίσης άλλαξε, καθώς νέα προϊόντα και άνθρωποι συνέχισαν να συρρέουν προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Osaka και το Edo. Το τέλος του 18ου αιώνα είδε μία πραγματική πολιτισμική άνθηση: αναπτύχθηκε το θέατρο, η τέχνη της χάραξης πάνω σε ξύλο, και η λογοτεχνία, η τελευταία συχνά σατιρική και κυνική ως προς το περιεχόμενό της. Τα επιτεύγματα αυτά κατακρίνονταν ευρέως από τους υποστηρικτές της παραδοσιακής τάξης, οι οποίοι τα συνέδεαν με την ολοένα και μεγαλύτερη διαφθορά στα ζητήματα της πολιτικής, όπως η ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή των πλούσιων αγροτών και η ανάμειξή τους στις αυλικές υποθέσεις.

Το κάστρο του Edo με τα γύρω οικιστικά παλάτια

Η συντηρητική κοινωνία που είχαν δημιουργήσει οι shogun είχε έμμεσα ήδη ανατραπεί. Η δυσφορία κορυφώθηκε το 1830, όταν μία νέα σιτοδεία ρήμαξε τη βορειοανατολική Ιαπωνία, και αργότερα εξαπλώθηκε προς το κέντρο και τα δυτικά κομμάτια της χώρας. Οι τιμές στις πόλεις αυξήθηκαν όσο ποτέ ξανά και πλέον, στα μάτια των κατοίκων της χώρας, το Σογκουνάτο φαινόταν αδύναμο να επιφέρει οποιουδήποτε είδους θετική αλλαγή. Ο ερχομός των Δυτικών, 20 χρόνια αργότερα, ουσιαστικά σφράγισε τη μοίρα των διοικητών του Edo.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Andrew Gordon, A Modern History of Japan: From Tokugawa Times to the Present, σελ. 224-226, 228, 247-248
  • Marius Jensen, The Making of Modern Japan, σελ. 20, 28-30, 45

Παναγιώτης Στέφος

Γεννήθηκε στις 16-6-1996 στο νησί της Ρόδου. Σπουδάζει στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, ακολουθώντας την κατεύθυνση της Ιστορίας. Αγαπημένα θέματά του αποτελούν ο μακρύς 19ος αιώνας και ο Ευρωπαϊκός Μεσαίωνας. Πέραν της ασχολίας του με την Ιστορία ασχολείται ερασιτεχνικά με το θέατρο και τη λογοτεχνία.

TA ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Γουατεμάλα: Ο προϋπολογισμός γίνεται η αφορμή για αιματηρές συγκρούσεις

Της Δέσποινας Βλάχου, Η Γουατεμάλα βρίσκεται στο μέσο μίας τεράστιας υγειονομικής κρίσης, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει να αντιμετωπίσει τις καταστροφές...

The difference between domestic and international arbitration

By Anastasios-Fotios Tsochatzidis, As already mentioned in a previous article, Alternative Dispute Resolution, also known as ADR is a way to settle disputes without litigation....

Οι επαναστατικές εστίες των ετών 1700-1760

Του Νίκου Μελιτσιώτη, Με τη συνθήκη του Κάρλοβιτς, το 1699, τερματίζεται ο πόλεμος μεταξύ του Ιερού Συνασπισμού του Linz και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι νικήτριες...

Στοιχεία ισλαμικού οικογενειακού δικαίου: Ο Γάμος (nikah)

Της Μαρίας Μπουλιέρη, Το οικογενειακό δίκαιο στον μουσουλμανικό κόσμο αποτελεί έναν κλάδο δικαίου ο οποίος ρυθμίζεται σχεδόν εξαντλητικά στο Κοράνι. Ο γάμος, γενικότερα ως θεσμός,...
Παναγιώτης Στέφος
Γεννήθηκε στις 16-6-1996 στο νησί της Ρόδου. Σπουδάζει στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, ακολουθώντας την κατεύθυνση της Ιστορίας. Αγαπημένα θέματά του αποτελούν ο μακρύς 19ος αιώνας και ο Ευρωπαϊκός Μεσαίωνας. Πέραν της ασχολίας του με την Ιστορία ασχολείται ερασιτεχνικά με το θέατρο και τη λογοτεχνία.