Της Χριστίνας-Τσαμπίκας Τρουμούχη,

Ο όρος «Χάνσα» σημαίνει ένωση, όμιλος και εμφανίζεται για πρώτη φορά ήδη από τα μέσα του 12ου αιώνα. Στον όρο αυτό βασίστηκε και η λεγόμενη Χανσεατική Ένωση. Επρόκειτο για μία ένωση γερμανικών κατά βάση πόλεων που κυριαρχούσε στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα, μέσω της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και του εμπορίου σε αυτές. Οι χανσεατικές πόλεις μέσα από τη διατήρηση ενός αυτοτελούς νομικού συστήματος και στρατού, είχαν ως απώτερο στόχο τη διασφάλιση της οικονομικής και διπλωματικής τους υπεροχής. Στο εσωτερικό, λοιπόν, της Ευρώπης η ύπαρξη ανάλογων συμμαχιών έχουν βαθιές ρίζες. Μάλιστα, στις μέρες μας, ο τότε χανσεατικός συνασπισμός αναγεννάται, με την Ολλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Εσθονία, Φινλανδία, Δανία, Σουηδία, Σλοβακία και Ιρλανδία να ιδρύουν τον Φεβρουάριο του 2018 τη Νέα Χανσεατική Ένωση. Είναι, βέβαια, κοινώς παραδεκτό ότι αυτή συνιστά μία άτυπη «λέσχη», που δημιουργήθηκε με αφορμή το Brexit, στο περιθώριο του Eurogroup και του Ecofin, από υψηλούς αξιωματούχους διπλωμάτες και υπουργούς οικονομικών. Η ανασύστασή της, ωστόσο, καθώς και η επιρροή που ασκεί στα υπόλοιπα κράτη-μέλη, αποδεικνύει πως για ορισμένους το ατομικό τους συμφέρον τίθεται πάνω από το συλλογικό, καταστρατηγώντας την αρχή ενός κράτους δικαίου. 

Δύο είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την πολιτική της Νέας Χανσεατικής Ένωσης και συνθέτουν έναν οξύμωρο συνδυασμό: το ελεύθερο εμπόριο αφενός, και η αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία αφετέρου. Μέσα από τρεις επιστολές της γίνεται σαφής η εκδοχή της σκληρής γερμανικής πολιτικής που ακολουθεί. Τα κύρια αιτήματά της συνοψίζονται στα εξής: 

  • Η ολοκλήρωση της ΟΝΕ (Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης), η μεταβολή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας σε Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο με αυστηρή δημοσιονομική επιτήρηση, η έμφαση στη λιτότητα και η αυστηρή τήρηση των κανόνων του προϋπολογισμού.
  • Το ελεύθερο εμπόριο συγχρόνως με την αυστηρότερη επιτήρηση των συνόρων.
  • Η απαγόρευση παροχής ευρωπαϊκής αλληλεγγύης σε κράτη που δεν έχουν τακτοποιήσει την εσωτερική τους κατάσταση. Χαρακτηριστικό είναι και το αίτημά τους να αναλάβει ο διευθύνων σύμβουλος του ESM (European Stability Mechanism) περισσότερες εξουσίες, προκειμένου να εξασφαλιστεί μελλοντικά η δυνατότητα του εκάστοτε κράτους να αποπληρώσει τις δανειακές του υποχρεώσεις, αν ζητήσει βοήθεια. Αντιτάσσονται, λοιπόν, στην έννοια της «αλληλεγγύης», θεωρώντας πως η κάθε χώρα έχει τη δική της ευθύνη και πως δεν πρέπει να υπάρχουν «δημοσιονομικές μεταβιβάσεις» από τις περισσότερο στις λιγότερο πλούσιες χώρες. Εξ ου και η άρνηση του Βορρά για παροχή κορωνοομόλογων στον Νότο. 

Οι επιδιώξεις αυτές της Νέας Χανσεατικής Ένωσης, με ηγέτη κυρίως την Ολλανδία, η οποία βρίσκει έδαφος εκμεταλλευόμενη τη γαλλογερμανική ρήξη, έχουν προκαλέσει πληθώρα αντιδράσεων. Η Γαλλία είναι αυτή που έχει κατηγορηματικά δηλώσει τη διαφωνία της, θεωρώντας τις πρωτοβουλίες της Νέας Χανσεατικής Ένωσης ως τροχοπέδη για τις σχέσεις της με τη Γερμανία, με τον Μακρόν να την κατηγορεί πως συνιστά απειλή για την Ε.Ε., ενώ παράλληλα ανίσχυρη σε ενδεχόμενη σύγκρουση με παγκόσμιες δυνάμεις όπως οι Η.Π.Α. Η στάση της Γαλλίας δικαιολογείται από το γεγονός ότι εκείνη προτάσσει τη σύγκλιση των κρατών και την υιοθέτηση κοινών πανευρωπαϊκών εργαλείων και δαπανών, σε αντίθεση με τη Νέα Χανσεατική Ένωση που προάγει την κρατική ευθύνη.

Η συμμαχία της Νέας Χανσεατικής Ένωσης δεν είναι η μοναδική συσπείρωση που υφίσταται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συμμαχίες, όπως η «Βίσεγκραντ» (Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία) ή η «Μπενελούξ» (Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο) αποδεικνύουν πόσο ευάλωτη είναι η ενότητα στο εσωτερικό της Ε.Ε. Η ψαλίδα ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο διογκώνεται συνεχώς, καθιστώντας τη συσπείρωση των νότιων χωρών ένα καθόλου απίθανο, αν όχι αναγκαίο, σενάριο. Η δημιουργία συμμαχιών αποτελεί πλέον μία πραγματικότητα, στην οποία καλείται να προσαρμοστεί η Ευρώπη και να αποδείξει ότι είναι ικανή να υπερβαίνει αποκλίσεις μεταξύ των λαών της.     


Χριστίνα-Τσαμπίκα Τρουμούχη

Γεννήθηκε στη Ρόδο το 2001. Διανύει το πρώτο έτος των σπουδών της στη Νομική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Έχει συμμετάσχει σε αρκετά προγράμματα με πολιτικό αντικείμενο, όπως η Βουλή των Εφήβων, το Euroscola, το Rhodes MrC καθώς και στο μάθημα των Διεθνών Σχέσεων του προγράμματος CTY στο Κολλέγιο Ανατόλια. Διαθέτει άριστη γνώση Αγγλικών, Γερμανικών και καλή γνώση Ιταλικών.