Της Μαρίας Λίζας Καλλονιάτη,

Για μια ακόμη φορά η Τουρκία προσπαθεί με το δικό της ιδιαίτερο πάντα τρόπο να βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς σκηνής και των διεθνών εξελίξεων. Αυτή την φορά όμως, ο τρόπος που προτίμησε να τραβήξει τα ‘’διεθνή φώτα της δημοσιότητας’’ είχε ως αποτέλεσμα να προκαλέσει την έντονη αντίδραση του δυτικού στρατιωτικού συμμάχου της, των ΗΠΑ.

Το 2017, η Άγκυρα προχώρησε στη σύναψη συμφωνίας με τη Μόσχα, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία θα προέβαινε στην αγορά ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400. Η κίνηση για την αγορά ρωσικών συστημάτων S-400 οδήγησε σε επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ και Τουρκίας. Μπορεί ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, Ομέρ Τσελίκ, να διαβεβαιώνει ότι η Τουρκία δε σκοπεύει να μεταπωλήσει τους ρωσικούς S-400, αλλά αυτό δεν μπορεί να καθησυχάσει τον φόβο της αμερικάνικης πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. 

Ο φόβος της Ουάσινγκτον επικεντρώνεται κυρίως στο γεγονός ότι το σύστημα αυτό θα εκθέσει τις αδυναμίες των F-35 και ότι θα είναι εντελώς ασύμβατα με την άμυνα του Ν.Α.Τ.Ο. Γι’ αυτό τον λόγο, οι ΗΠΑ προέτρεψαν την Άγκυρα να εγκαταλείψει αυτή την συμφωνία προσφέροντας, αντί αυτού του ρωσικού συστήματος, τα συστήματα Patriot και φυσικά δεν έλειψε να την απειλήσουν με το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής διακοπής της παράδοσης των F-35. Ο ίδιος ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Μάικ Πένς, σε ομιλία του στο Μόναχο τόνισε ότι οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ξεκάθαρα την Τουρκία πως η απόκτηση των S-400 θα τους αναγκάσει να επανεξετάσουν τη συμμετοχή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35, θέτοντας σε κίνδυνο τις μελλοντικές μεταφορές όπλων στην Τουρκία και εκθέτοντας την Τουρκία σε κυρώσεις. Παράλληλα, εκπρόσωπος του State Department υπενθύμισε ότι οι ΗΠΑ έχουν επιδιώξει να συνεργαστούν για την αεροπορική και την πυραυλική άμυνα της Τουρκίας, προσφέροντας στην Άγκυρα την ευκαιρία να εξετάσει την επιλογή του αμερικανικού συστήματος Patriot.

Η Τουρκία από την άλλη αντιτάσσεται στις απειλές της Ουάσινγκτον και δηλώνει ότι οι S-400 δεν αποτελούν απειλή για τα F-35, καθώς «θα ελέγχονται από τον τουρκικό στρατό». Ο Τούρκος υπουργός αμύνης υπογράμμισε για μια ακόμη φορά ότι η απόκτηση των ρωσικών αμυντικών συστημάτων δεν ήταν καθαρά προτίμηση της Τουρκίας, αλλά ένα αναγκαστικό μέτρο για την προστασία του πληθυσμού της χώρας. Παράλληλα, η Άγκυρα δηλώνει ότι θα παραμείνει πιστή στη συμφωνία που έχει υπογράψει με την Ρωσία για την αγορά των S-400, καθώς οι τουρκικές αρχές εκτιμούν ότι είναι απαραίτητοι για την αντιμετώπιση των αναγκών της χώρας στον τομέα της ασφάλειας. Ακόμα και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, διαμηνύει ότι η αγορά από την Τουρκία του συστήματος πυραυλικής άμυνας S-400 από τη Ρωσία δεν έχει καμιά σχέση με τα μαχητικά αεροπλάνα του Ν.Α.Τ.Ο., τα F-35 ή την ασφάλεια των ΗΠΑ, αλλά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις περιφερειακές εξελίξεις, ιδίως στο τομέα της Συρία.

Με μια ευρύτερη οπτική, η απόκτηση των S-400 είναι μια κίνηση της Τουρκίας εντελώς αντίθετη με τη πάγια θέση ότι οι χώρες του Ν.Α.Τ.Ο. δε θα πρέπει να προμηθεύονται στρατιωτικό εξοπλισμό που να είναι μη συμβατός με αμυντικά συστήματα τρίτων χωρών. Παράλληλα, αυτή της η ενέργεια έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δέσμευση των Συμμάχων που έγινε στη Σύνοδο Κορυφής του Ν.Α.Τ.Ο το 2016 στη Βαρσοβία για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας με την προσπάθεια αντιμετώπισης των υφιστάμενων εξαρτήσεων από τον στρατιωτικό εξοπλισμό που προέρχεται από τη Ρωσία μέσω εθνικών προσπαθειών.

Η μη άρνηση της Τουρκίας για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεροπορικής άμυνας S-400 έχει θέσει σε μεγάλο κίνδυνο τη συνοχή του Ν.Α.Τ.Ο. και τη μακροχρόνια, αμοιβαία και ωφέλιμη αμυντική και βιομηχανική συνεργασία ΗΠΑ-Τουρκίας. Διότι, όπως δήλωσε ο Μάικ Πένς “οι ΗΠΑ δε θα μείνουν αδρανείς, ενώ οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ αγοράζουν όπλα από τους χρόνιους αντιπάλους τους”.


Μαρία-Λίζα Καλλονιάτη
Γεννημένη το 1995 και μεγαλωμένη στην Αθήνα. Είναι φοιτήτρια στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης, στο κλάδο των Διεθνών Σχέσεων. Λόγω της αγάπης της για αυτό τον τομέα αρθρογραφεί για τα διεθνή θέματα στο Offline Post.